Upiyako NIbandha (उपियाँको निबन्ध)

राष्ट्रिय बालनाटक महोत्सवमा पहिलो मञ्चन भएको यो नाटक, बालनाटक मेला हुँदै थिएटर मल नाटकघरमा एक महिना नियमित मञ्चन भइसकेको छ । गत जेठमा कोलकता अन्तर्राष्ट्रिय बालनाटक महोत्सवमा चर्चा पाएको नाटक फेरि मण्डला थिएटर आइपुगेको हो ।
स्कुलको परिवेशमा बालबालिका र शिक्षकबीचको सम्बन्धको कथा हो नाटक ‘उपियाँको निबन्ध’ । परम्परागत शिक्षकको दवाव, आक्रोश र त्रासकाबीच एक बालकले अवोध रुपमा गरेको चतुर्याईंलाई बालमनोभाव मार्फत देख्ने प्रयत्न नाटकमा हेर्न सकिन्छ । यस नाटकको मूल समस्या र समाधान भनेकै बालकको निर्दोष चतुर्याईपछि शिक्षकको प्रतिक्रिया हो ।
कुनै एक निश्चित स्कुल र परिवेश, निश्चित पात्रमाथि नभई समग्रताको प्रतिनिधित्व गर्दै नाटकले समग्रताको कथा बोलेको छ । गम्भीर र जटिल विषयवस्तुमाथि सहज प्रस्तुतिमा ढाल्दै नाटकले हसाउँछ तर हसाउँदा हसाउँदै र हाँस्दाहाँस्दै विषयको गम्भीरतामा सोच्न ढकढकाउँछ ।
यसअघि विद्यार्थीको भूमिकामा वयस्क कलाकारहरु उत्रिनुभएको थियो भने यसपटक विद्यार्थी र शिक्षक दुवैको भूमिकामा प्रेरणा विद्याश्रमका साथीहरु फेरि उत्रिनुभएको छ । उहाँहरुले आफ्नो समयको भोगेका वा नभोगेका समस्यामा अभिनयमार्फत बा“च्ने प्रयत्न गर्नुभएको छ । अरु त नाटक आफै बोल्छ ।

हाँसोदेखि खुशीसम्म
‘बालबालिका रंगीन हुन्छन्’ भन्नेमा विश्वास गर्छु । तर कहिलेकाँही हाम्रा छेकबार र उर्दीहरुले उनीहरुको रंग फुंग उडाउने गर्छन् । जतिसुकै साना भएपनि उनीहरुको पनि मन हुन्छ, मस्तिष्क हुन्छ, र उनीहरुमा पनि आत्मसम्मान भन्ने कुरा हुन्छ । यसर्थः ‘सानालाई माया’ भन्ने पूरातन सोचबाट बाहिर निस्केर ‘सानालाई आदर’का साथ यो नाटक लेखेको हु“ ।
निर्देशनको रुपमा यो मेरो पहिलो अनि चौथो नाटक हो । नेपाल शेक र राष्ट्रिय नाट्य विद्यालय, नयाँ दिल्लीले गरेको एक महिने पूर्ण कार्यशालामा गफगाफका क्रममा एक चुट्किला सुनेर धेरैबेरसम्म हाँसे । शान्त हुँदा हाँसोभित्र निकै गम्भीरता देखें र त्यही चुट्किलाले नाटकको स्वरुप लिएको हो । २०६९ मै राष्ट्रिय बालनाटक महोत्सव हुँदै मण्डला थिएटरमा यो नाटकका केही मञ्चनहरु भएका थिए । पहिले मञ्चन भइसकेको भएपनि यो नाटक पुरानो भने होइन । अलिकति रमाउँदै, अलिकति डराउँदै यहाँहरुको प्रतिक्रिया कुरिरहेछु । –केदार श्रेष्ठ